De vakantie naar Frankrijk start bij OpReisFrankrijk.nl

Rome

 

Galerie de Witte biedt betaalbare kunst van professionele kunstenaars.

meer weten ...?

Galerie de Witte

Sant’Ivo alla Sapienza

(1642-1660)

Vanaf 1642 bouwt Borromini een kapel voor het Palazzo della Sapienza, Sant’Ivo alla Sapienza genaamd. Het ‘palazzo’ is tot 1935 de zetel van de pauselijke universiteit. Het terrein ten oosten van het binnenhof is aangewezen als de locatie voor de universiteitskerk. De eenvoudige zestiende-eeuwse binnenplaats ademt een geheel andere sfeer uit dan de excentrieke Sant’Ivo alla Sapienza. Borromini heeft deze kloof overbrugd in de kapelgevel door dezelfde kleur steen terug te laten komen, de hoofdgestellen door te trekken en de dubbele bogengalerij in laag reliëf voort te zetten. De façade beschrijft een hol cirkelvormig segment en wordt bekroond door een attiek met ovale ramen. Op de hoeken zijn kleine torentjes geplaatst. De top daarvan verwijst naar de bergen in het wapen van paus Alexander VII Chigi. Boven de façade verheft zich de tamboer van de koepel met zijn klavervormige doorsnede. De opwaartse beweging van de getrapte koepel is verder gezet in de lantaarn en de spiraalvormige constructie daarboven op.

Sant'Ivo alla Sapienza

Sant’Ivo alla Sapienza, gezien vanaf het kloosterhof

De centraalbouw heeft een bijzonder originele vorm. Het basisfiguur bestaat uit een zogenaamde davidster (ster met zes even ver van elkaar verwijderde punten gevormd door twee overlappende gelijkzijdige driehoeken). Over de ster zijn cirkels geprojecteerd die de punten doorsnijden. De zo ontstane figuur lijkt op een schematische voorstelling van een bij. Waarschijnlijk betreft het een verwijzing naar de bij in het familiewapen van paus Urbanus VIII Barberini. Dit is in overeenstemming met bijvoorbeeld het honinggraatpatroon van de vloer. Paus Urbanus VIII was aan de macht toen de bouw begon.
De originele koepel is gevormd door de wanden trapsgewijs naar binnen te laten buigen tot ze samenkomen onder de lantaarn. De contouren zijn dus doorgetrokken tot in de koepel. Alles verhoudt zich tot elkaar zodat een uniform interieur ontstaat; de centrale ruimte, de aangrenzende kleine ruimten, de koepel en architectonische elementen. De ritmische lijnvoering en de stucwerkdecoraties bewerkstelligen zowel eenheid als variëteit.

De Sant’Ivo alla Sapienza is voorzien van veel symboliek. De gipsen cherubijnen en de zespuntige ster in de stucwerkversiering van de koepel en in de plattegrond verwijzen naar de wijsheid (sapienza). De wijsheid hangt samen met het neerdalen van de Heilige Geest (de duif in het midden van de lantaarn), die de apostelen met pinksterren in vele tongen deed spreken. De opvallende spiraalvormige bekroning van de lantaarn verwijst waarschijnlijk naar de Toren van Babel en de Babylonische spraakverwarring die wordt beschouwd als de oudtestamentische parallel van het spreken in tongen.

Borromini
Borromini in Rome
San Carlo
Sant'Agnes
Sant'Ivo
Rome